Produkcja tkanin – krótki rys historyczny

Chcielibyśmy nieco przybliżyć historię produkcji tkanin, ale też odpowiedzieć na kilka pytań natury technicznej. W niniejszym poście także nieco informacji związanych z opisem samej struktury
tkanin.

Produkcja tkanin na świecie ma długą tradycję. Być może nie każdy wie, że pierwsze wyroby które przypominały tkaninę tworzono już przed ponad ośmioma tysiącami lat! Nie były to jednak tkaniny bardzo podobne do dzisiejszych wyrobów określanych tym mianem. Składały się bowiem z dość luźno splecionych ze sobą włókien, pasków skór zwierzęcych, traw czy cienkich gałęzi a nawet pnączy.
Plecionki, powstające w taki właśnie sposób, swoją strukturą przypominały mimo wszystko tkaniny, choć warto podkreślić, że były to wyroby najczęściej o niewielkich wymiarach. Lniana tkanina, w bardziej wyrafinowanej formie, cienka i przejrzysta, swoją „premierę” miała w starożytnym Egipcie około XXVII wieku p.n.e. Zachowało się dość dobrze wiele malowideł i zapisów o produkcji
lnu, a także o jego wykorzystaniu przez starożytnych Egipcjan. Jednak dopiero opanowanie techniki skręcania włókien na mokro (tak zwane – przędze mokroprzędne) zapoczątkowało w pełni
przemysłowe wytwarzanie tkanin lnianych. Produkcja tkanin okazała się być na przestrzeni wieków nie tylko zajęciem związanym bezpośrednio z użytkową rolą tkaniny, jako takiej, ale też swego rodzaju sztuką, o czym będzie jeszcze mowa. Choć do nowoczesnej produkcji tkanin musiało upłynąć jeszcze kilka tysięcy lat, to przecież w okresie starożytnego Egiptu była to w pewnym sensie „rewolucja”.

Nie sposób w tej historii pominąć tkanin jedwabnych. To właśnie jedwab, którego odkrycie datuje się na około 6 do 7 tysięcy lat, jako do dziś jedna z droższych i ekskluzywnych tkanin, stał się materiałem, który podbił świat i doprowadził do wymiany handlowej niespotykanej skali (Jedwabny Szlak). Myślę, że warto tej tkaninie poświęcić nieco więcej miejsca, zwłaszcza że wiążą się z nią legendy, ale też realne wydarzenia historyczne, nie rzadko nawet o zabarwieniu kryminalnym.

Struktura tkanin – czyli jak to wygląda i dlaczego?

W odróżnieniu od innych typów płaskich wyrobów włókienniczych, tkaniny powstają zawsze z dwóch układów nitek tzn z osnowy i wątku. Dwa układy połączone w takim porządku tworzą strukturę  tkaniny. Oczywiście, własności nitek osnowy i wątku mają wpływ na właściwości wytworzonej w ten
sposób tkaniny. Zatem, skoro mamy do czynienia z określoną strukturą, to co ją określa, albo jak wyglądają jej parametry?

Parametry struktury tkaniny

Każdy splot tkacki ma wpływ na wygląd i przeznaczenie tkaniny. Bardzo ważna jest możliwość łączenia splotów, co z kolei powoduje, że otrzymujemy olbrzymią liczbę rozwiązań splotowych
tkanin o zróżnicowanym przeznaczeniu.

Gęstość, albo liczność osnowy i wątku wpływają na elastyczność i przepuszczalność tkaniny.

Wrobienie osnowy i wątku – należy zwrócić uwagę, że w tkaninie nitki osnowy i wątku oplatają nitki układu przeciwnego w taki sposób, że tworzą linię falistą. Powoduje to, że rzeczywista
długość nitki osnowy w metrze tkaniny jest dłuższa niż 1 metr, zaś długość pojedynczego wątku większa niż szerokość tkaniny. Przy czym różnica ta zależy od liczności nitek osnowy i wątku,
splotu tkackiego, grubości nitek jak i od techniki wytwarzania. Tak zwane wrobienie (osnowy lub wątku) w większości tkanin wynosi od kilku do kilkunastu procent. Wielkość wrobienia z kolei wpływa na elastyczność oraz przepuszczalność tkaniny.

Grubość tkaniny to parametr zależny od numeru przędzy i jej rodzaju, co ma zasadniczy wpływ na przeznaczenie tkaniny.

Zatem te cztery podstawowe parametry: splot tkacki, gęstość, wrobienie wątku i osnowy oraz grubość mają decydujący wpływ na strukturę tkanin.

W kolejnym wpisie zajmiemy się podziałem tkanin i przybliżymy też nieco aspekty historyczne tkaniny, związane z naszym krajem.

Zdjęcie przedstawia fragment tkaniny lnianej z Egiptu z około 1000 roku – fotografia pochodzi ze zbiorów sciencemuseum.org